أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
475
قانون ( فارسى )
2 - اندام سوء مزاج دارد . 3 - خونى كه به اندام مىآيد بد و ناپسند است و اين بدى و ناپسندى خون دو حالت دارد كه در چندى و چونى خون نهفته است : الف - منظور از كيفيت نامناسب خون راهى به سوى اندام اكثرا عبارت از خونى است كه از كبد داراى سوء مزاج مىآيد . چنين خونى سپيد مايل به سربى يا مايل به زرد است . يا خون راهى به اندام از اثر بدمزاجى يا سوء مزاج طحال ناپسند شده است ؛ كه رنگش مايل به سياه است و نقطههاى با رنگ مختلف در آن ديده مىشود . اينچنين خونى كليهء خلطهاى داخل بدن را به تباهى و ناپسندى مىكشاند . و چنين خونى با اينكه به هيچ وجه اميد آن نمىرود كه چيزى از آن به گوشت تبديل شود ، از آنجا كه به چرك و كثافت تبديل مىشود زيان هم دربردارد . - ببينيم چندى ( كميت ) در اين بحث يعنى چه و چگونه است ؟ 1 - كمى خون . خونى كه براى گوشت رويانيدن ( به گوشت تبديل شدن ) لازم است ، به حد كافى و لازم به اندام نمىرسد و به حدى كم است كه حتى اگر قرحه كاملا پاك از آلودگى و تصفيه شده باشد و شروع به ساختن كبره بر خود كرده باشد ، نمىتواند چندان گوشت بروياند كه جاى لازم براى پر كردن را پر كند . حتى اگر بدن بيمار از خون بد نيز پاك بوده و بدون هر آلايشى باشد ، امّا از اندازهء لازم و طبيعى كمتر باشد ، خونى كه به اندام درمىآيد ناپسند است و بر مرام نيست . 2 - زيادى . خونى كه به اندام درمىآيد زياد از حد لازم است ؛ امّا وقتى به جاى قرحه مىآيد كه به گوشت تبديل شود ، مثلا سوراخى ، نوعى دريدگى در ديوارهء جاى جمع شدن هست ، يا كنارههاى جاى قرحه دريدگى دارند و يا رگهايى كه به اندام مىآيند گشادتر از اندازه شدهاند و خون در اندازهء كافى - كه گوشت لازم را بروياند - براى قرحه نمىماند . ممكن است خونى كه به اندام مىآيد و بايد تبديل به گوشت شود ، با استخوان فاسد شده تماس گيرد و فاسد شود و قرحه به بدرنگى ( زرد مايل به سياه مات ) ، سبز رنگى يا سياهى در آيد . يا اندام داراى سوء مزاج و بدحال ديگرى در آن همسايگى باشد كه خون درآمده به جاى قرحه را نيز به بدمزاجى سوق دهد . قرحههاى بسيار دشوار از قبيل : قرحهء مستدير و غيره كه عادتا به زحمت معالجه مىشوند ، اگر در بدن كودكان باشند ، از آنجا كه دردش بسيار شديد است و كودك تحمل اين همه درد را نمىكند ، ميراننده است . اضافه بر اين كودك تحمل مدت طولانى معالجه كردن و تحمل معالجات سخت را ندارد . فصل دوم دستورات معالجه قرحه بايد بدانى كه هر نوع از انواع قرحه ، بجز قرحهاى كه ناشى از كوفتگى بدن و از هم پاشيدن